<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X38n0695"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 695 梵网经菩萨戒略疏</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 695 梵网经菩萨戒略疏</title> <author>明 弘赞述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>8卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">38</idno>.<idno type="no">695</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">梵网经菩萨戒略疏</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00080"> <charName>CBETA CHARACTER CB00080</charName> <mapping cb:dec="983120" type="PUA">U+F0050</mapping> <mapping type="unicode">U+21014</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[口*路]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15097"> <charName>CBETA CHARACTER CB15097</charName> <mapping cb:dec="998137" type="PUA">U+F3AF9</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9EAB</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>面</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麸-夫+丐]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15470"> <charName>CBETA CHARACTER CB15470</charName> <mapping cb:dec="998510" type="PUA">U+F3C6E</mapping> <mapping type="unicode">U+7CA4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>粤</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(奥-辨+米)-大+ㄎ]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-10-09T08:22:25"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0695a" n="0695a"/> <lb ed="X" n="0695a01"/> <lb ed="X" n="0695a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 695-A 梵网经略疏序</cb:mulu><head>No. 695-A <lb ed="X" n="0695a03"/><lb ed="R060" n="0773a01"/> 梵网经略疏序</head> <lb ed="X" n="0695a04"/> <lb ed="X" n="0695a05"/><lb ed="R060" n="0773a02"/><p xml:id="pX38p0695a0501"><persName>佛</persName>说诸经。取喩多方。皆以发明本源心地而<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a0501" n="0695a0501"/><anchor xml:id="beg0695a0501" n="0695a0501"/>已<anchor xml:id="end0695a0501"/>。今梵 <lb ed="X" n="0695a06"/><lb ed="R060" n="0773a03"/>网经一百十二卷。分为六十二品。此品当菩萨心地。 <lb ed="X" n="0695a07"/><lb ed="R060" n="0773a04"/>仍分上下焉。品上则专明三贤十圣修证之阶位。品 <lb ed="X" n="0695a08"/><lb ed="R060" n="0773a05"/>下则特明三聚净戒。以备菩萨六度万行。实乃定慧 <lb ed="X" n="0695a09"/><lb ed="R060" n="0773a06"/>之基本。三贤十圣之践履也。昔天台智者著義疏。以 <lb ed="X" n="0695a10"/><lb ed="R060" n="0773a07"/>明其宗趣。标其大纲雲栖大师复註发隐。以发天台 <lb ed="X" n="0695a11"/><lb ed="R060" n="0773a08"/>之所未发。今鼎湖在和尙综理略疏。又補发隐之未 <lb ed="X" n="0695a12"/><lb ed="R060" n="0773a09"/>尽者。珠珠交映。次第灿然。使见之者。逐事而明理。随 <lb ed="X" n="0695a13"/><lb ed="R060" n="0773a10"/>理而达旨。彻于旨则自不迷宗。察于事则自不怠持。 <lb ed="X" n="0695a14"/><lb ed="R060" n="0773a11"/>梵网之義既明。则吾人之心地未尝与毘卢遮那遍 <lb ed="X" n="0695a15"/><lb ed="R060" n="0773a12"/>照异也。然而末学之支離久矣。自禅律之分也。分则 <lb ed="X" n="0695a16"/><lb ed="R060" n="0773a13"/>岐。岐则两伤。古人学道必从渐履。以至彻悟。未有後 <lb ed="X" n="0695a17"/><lb ed="R060" n="0773a14"/>先之分。盖体不離用。用不離体。体用互融。故经是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0695a18"/><lb ed="R060" n="0773a15"/>语。律是<persName>佛</persName>行。禅是<persName>佛</persName>心。又何禅律之分耶。夫四时寒 <lb ed="X" n="0695a19"/><lb ed="R060" n="0773a16"/>暑日月度数。天行之律也。天且不违。而人可违之乎。 <lb ed="X" n="0695a20"/><lb ed="R060" n="0773a17"/>动容旋止不失其正者。人之律也。守而行之。谓之戒 <lb ed="X" n="0695a21"/><lb ed="R060" n="0773a18"/>耳。然名从義起。昧道者执名。遂成守株封滞也。余早 <lb ed="X" n="0695a22"/><lb ed="R060" n="0773b01"/>岁皈依<persName>佛</persName>乘。待罪<g ref="#CB15470">粤</g>东。得闻鼎湖在和尙戒律。精严 <lb ed="X" n="0695a23"/><lb ed="R060" n="0773b02"/>宗说。兼通心向<anchor xml:id="nkr_note_add_0695a2301" n="0695a2301"/><anchor xml:id="beg0695a2301" n="0695a2301"/>已<anchor xml:id="end0695a2301"/>久。近读和尙所註经律。世虑顿消。 <lb ed="X" n="0695a24"/><lb ed="R060" n="0773b03"/>名心尽息。故从之受八关斋法。师之道行。余固不得 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0695b" n="0695b"/> <lb ed="X" n="0695b01"/><lb ed="R060" n="0773b04"/>窥其高深。而师之教人。言经律则必兼于禅。言禅则 <lb ed="X" n="0695b02"/><lb ed="R060" n="0773b05"/>必兼于经律。余见今之参禅者。多略于经律。犹如儒 <lb ed="X" n="0695b03"/><lb ed="R060" n="0773b06"/>者但谈经義而不及躬行也。世运之陞降。而人事应 <lb ed="X" n="0695b04"/><lb ed="R060" n="0773b07"/>之。亦气数使然。和尙慈愍念切。思以古<persName>佛</persName>菩萨之行。 <lb ed="X" n="0695b05"/><lb ed="R060" n="0773b08"/>诱诸後学。而挽回末劫颓风。余每诵之。不勝赞仰。今 <lb ed="X" n="0695b06"/><lb ed="R060" n="0773b09"/>是经分科疏释既详。使梵网一珠而众珠咸相照耀。 <lb ed="X" n="0695b07"/><lb ed="R060" n="0773b10"/>余将返都门。因序而还之。</p> <lb ed="X" n="0695b08"/><lb ed="R060" n="0773b11"/><p xml:id="pX38p0695b0801">时 <lb ed="X" n="0695b09" type="honorific"/><lb ed="R060" n="0773b12"/>康熙<anchor xml:id="nkr_note_add_0695b0901" n="0695b0901"/><anchor xml:id="beg0695b0901" n="0695b0901"/>己<anchor xml:id="end0695b0901"/>未夏日南恩令八关戒弟子孙廷铎撰</p></cb:div> <lb ed="X" n="0695b10"/> <lb ed="X" n="0695b11"/> <lb ed="X" n="0695b12"/> <lb ed="X" n="0695b13"/> <lb ed="X" n="0695b14"/> <lb ed="X" n="0695b15"/> <lb ed="X" n="0695b16"/> <lb ed="X" n="0695b17"/> <lb ed="X" n="0695b18"/> <lb ed="X" n="0695b19"/> <lb ed="X" n="0695b20"/> <lb ed="X" n="0695b21"/> <lb ed="X" n="0695b22"/> <lb ed="X" n="0695b23"/> <lb ed="X" n="0695b24"/> <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0695c" n="0695c"/> <lb ed="X" n="0695c01"/> <lb ed="X" n="0695c02"/> <lb ed="X" n="0695c03"/> <lb ed="X" n="0695c04"/> <lb ed="X" n="0695c05"/> <lb ed="X" n="0695c06"/> <lb ed="X" n="0695c07"/> <lb ed="X" n="0695c08"/> <lb ed="X" n="0695c09"/> <lb ed="X" n="0695c10"/> <lb ed="X" n="0695c11"/> <lb ed="X" n="0695c12"/> <lb ed="X" n="0695c13"/> <lb ed="X" n="0695c14"/> <lb ed="X" n="0695c15"/> <lb ed="X" n="0695c16"/> <lb ed="X" n="0695c17"/> <lb ed="X" n="0695c18"/> <lb ed="X" n="0695c19"/> <lb ed="X" n="0695c20"/> <lb ed="X" n="0695c21"/> <lb ed="X" n="0695c22"/> <lb ed="X" n="0695c23"/> <lb ed="X" n="0695c24"/> <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0696a" n="0696a"/> <lb ed="X" n="0696a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 695-B 梵网经心地品下略疏科文</cb:mulu><head>No. 695-B <lb ed="X" n="0696a02"/><lb ed="R060" n="0774a01"/> 梵网经心地品下略疏科文</head> <lb ed="X" n="0696a03"/><lb ed="R060" n="0774a01"/> <lb ed="X" n="0696a04"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a0401">今释此经大科分二 <lb ed="X" n="0696a05"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a0501">初释题目<note place="inline">二</note> <lb ed="X" n="0696a06"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a0601">初正释经题</item> <lb ed="X" n="0696a07"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a0701">二释译人名</item></list></item> <lb ed="X" n="0696a08"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a0801">二释经文<note place="inline">三</note> <lb ed="X" n="0696a09"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a0901">初别序<note place="inline">五</note> <lb ed="X" n="0696a10"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a1001">初三<persName>佛</persName>传教<note place="inline">三</note> <lb ed="X" n="0696a11"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a1101">初总嘱</item> <lb ed="X" n="0696a12"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a1201">二别嘱</item> <lb ed="X" n="0696a13"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a1301">三供本尊</item></list></item> <lb ed="X" n="0696a14"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a1401">二二<persName>佛</persName>说法<note place="inline">二</note> <lb ed="X" n="0696a15"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a1501">初千<persName>佛</persName>上<persName>佛</persName>说</item> <lb ed="X" n="0696a16"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a1601">二千百亿释迦说</item></list></item> <lb ed="X" n="0696a17"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a1701">三一<persName>佛</persName>说法<note place="inline">四</note> <lb ed="X" n="0696a18"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a1801">初十处说法</item> <lb ed="X" n="0696a19"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a1901">二教起因缘</item> <lb ed="X" n="0696a20"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2001">三降生非一</item> <lb ed="X" n="0696a21"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2101">四为凡说戒</item></list></item> <lb ed="X" n="0696a22"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2201">四重颂</item> <lb ed="X" n="0696a23"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2301">五叙结戒</item></list></item> <lb ed="X" n="0696a24"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2401">二正宗<note place="inline">二</note> <lb ed="X" n="0696a25"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a2501">初十重<note place="inline">三</note> <lb ed="X" n="0696a26"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a2601">初总标</item> <lb ed="X" n="0696a27"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2701">二别列</item> <lb ed="X" n="0696a28"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2801">三总结</item></list></item> <lb ed="X" n="0696a29"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a2901">二四十八轻<note place="inline">三</note> <lb ed="X" n="0696a30"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a3001">初总标</item> <lb ed="X" n="0696a31"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a3101">二别列</item> <lb ed="X" n="0696a32"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a3201">三总结</item></list></item></list></item> <lb ed="X" n="0696a33"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a3301">三流通<note place="inline">二</note> <lb ed="X" n="0696a34"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX38p0696a3401">初正嘱流通</item> <lb ed="X" n="0696a35"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><item xml:id="itemX38p0696a3501">二结颂迴向流通</item></list></item></list></item></list></item></list> <lb ed="X" n="0696a36"/><lb ed="R060" n="0774a01"/> <lb ed="X" n="0696a37"/><lb ed="R060" n="0774a01"/><p xml:id="pX38p0696a3701">略疏科文<note place="inline">终</note></p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0697a" n="0697a"/> <lb ed="X" n="0697a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1"><persName>佛</persName>说梵网经菩萨心地品下略疏</cb:mulu> <lb ed="X" n="0697a02"/><cb:docNumber>No. 695</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0697a03"/><lb ed="R060" n="0775a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说梵网经菩萨心地品下略疏卷一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0697a04"/> <lb ed="X" n="0697a05"/><lb ed="R060" n="0775a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师 鸠摩罗什 译</byline> <lb ed="X" n="0697a06"/><lb ed="R060" n="0775a03"/><byline cb:type="author">廣州宝象林沙门 弘赞 述</byline> <lb ed="X" n="0697a07"/><lb ed="R060" n="0775a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0697a0701">今释此经。大科分二。初释题目。二释经文。</p> <lb ed="X" n="0697a08"/><lb ed="R060" n="0775a05"/><p xml:id="pX38p0697a0801">初释题目<note place="inline">分二</note> 初正释经题 二释译人名。</p> <lb ed="X" n="0697a09"/><lb ed="R060" n="0775a06"/><p xml:id="pX38p0697a0901">◎初正释经题。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0697a10"/><lb ed="R060" n="0775a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0697a1001"><persName>佛</persName>说梵网经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0697a11"/><lb ed="R060" n="0775a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0697a1101"><persName>佛</persName>说者。先舍那後释迦亲宣也。梵网者。时<persName>佛</persName>在摩 <lb ed="X" n="0697a12"/><lb ed="R060" n="0775a09"/>醯首罗大梵天王宫中。观彼天宫殿上因陀罗网 <lb ed="X" n="0697a13"/><lb ed="R060" n="0775a10"/>幢而说也。其网幢。以无量百千万亿摩尼宝珠共 <lb ed="X" n="0697a14"/><lb ed="R060" n="0775a11"/>成。而一一宝珠光色。各各别异不同。互相映射。互 <lb ed="X" n="0697a15"/><lb ed="R060" n="0775a12"/>相摄入。故每一珠。俱含众珠之色。文彩褈褈。不相 <lb ed="X" n="0697a16"/><lb ed="R060" n="0775a13"/>妨碍。<persName>佛</persName>因之为说无量世界。犹如网孔。一一世界。 <lb ed="X" n="0697a17"/><lb ed="R060" n="0775a14"/>各各不同。<persName>佛</persName>说教门亦复如是。由是引此。以明十 <lb ed="X" n="0697a18"/><lb ed="R060" n="0775a15"/>方世界安立。各各无量不同。十方诸<persName>佛</persName>教门。施设 <lb ed="X" n="0697a19"/><lb ed="R060" n="0775a16"/>无量。亦复不同。十方菩萨依教修证。参差无量。亦 <lb ed="X" n="0697a20"/><lb ed="R060" n="0775a17"/>各不同。故以梵网。喩为经名。此经大本。共有一百 <lb ed="X" n="0697a21"/><lb ed="R060" n="0775a18"/>十二卷。如彼网之一孔。今此心地一品。犹彼网之 <lb ed="X" n="0697a22"/><lb ed="R060" n="0775b01"/>一珠耳。经者。梵语修多罗。此云契经。契谓上契诸 <lb ed="X" n="0697a23"/><lb ed="R060" n="0775b02"/><persName>佛</persName>之理。下契众生之機。经谓贯穿摄化也。以贯穿 <lb ed="X" n="0697a24"/><lb ed="R060" n="0775b03"/>所应知義。摄持所化众生也。又云。经者常也。古今 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0697b" n="0697b"/> <lb ed="X" n="0697b01"/><lb ed="R060" n="0775b04"/>虽殊。觉道不改。群邪不能沮。众圣不能异。故曰常 <lb ed="X" n="0697b02"/><lb ed="R060" n="0775b05"/>也。按诸经律。有以人法为名。或以法喩为目。或以 <lb ed="X" n="0697b03"/><lb ed="R060" n="0775b06"/>人法喩为名。或以单人单法单喩为目。今本经。以 <lb ed="X" n="0697b04"/><lb ed="R060" n="0775b07"/>喩为名。若兼品言之。则以人法喩为目。梵网是喩。 <lb ed="X" n="0697b05"/><lb ed="R060" n="0775b08"/>菩萨是人。心地是法。经是能诠之教。梵网是所诠 <lb ed="X" n="0697b06"/><lb ed="R060" n="0775b09"/>之法。<persName>佛</persName>是能诠之人也。若论宗趣。体用。教相。权实 <lb ed="X" n="0697b07"/><lb ed="R060" n="0775b10"/>所摄。则本源心地正戒为宗。克成舍那<persName>佛</persName>果为趣。 <lb ed="X" n="0697b08"/><lb ed="R060" n="0775b11"/>实相心地为体。止恶行善为用。大乘毘尼为教相。 <lb ed="X" n="0697b09"/><lb ed="R060" n="0775b12"/>三藏之中。毘尼藏摄。大小二藏中。菩萨藏摄。权实 <lb ed="X" n="0697b10"/><lb ed="R060" n="0775b13"/>教中。权实所摄也。璎珞经云。一切凡夫戒。尽以心 <lb ed="X" n="0697b11"/><lb ed="R060" n="0775b14"/>为体。心无尽故。戒亦无尽。是故以实相心地为体 <lb ed="X" n="0697b12"/><lb ed="R060" n="0775b15"/>也<note place="inline">宗者。崇也。谓当经所崇尙也。趣者。宗之所归趣究竟处也。因陀罗。此云天帝。亦云天赤珠。合而 <lb ed="X" n="0697b13"/><lb ed="R060" n="0775b16"/>言之。总谓大梵天王赤珠网幢也</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0697b14"/><lb ed="R060" n="0775b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0697b1401">菩萨心地品下</p></cb:div> <lb ed="X" n="0697b15"/><lb ed="R060" n="0775b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0697b1501">菩萨。梵语具云菩提萨埵。菩提。此云道。亦云觉。萨 <lb ed="X" n="0697b16"/><lb ed="R060" n="0776a01"/>埵。此云众生。谓以<persName>佛</persName>道化诸众生也。又云觉有情。 <lb ed="X" n="0697b17"/><lb ed="R060" n="0776a02"/>菩萨是能觉義。萨埵是有情義。谓能令一切有情 <lb ed="X" n="0697b18"/><lb ed="R060" n="0776a03"/>觉悟也。又上求下化。建立大事。名曰大士。亦云开 <lb ed="X" n="0697b19"/><lb ed="R060" n="0776a04"/>士。谓能开化一切众生也。从初发心。终至等觉。皆 <lb ed="X" n="0697b20"/><lb ed="R060" n="0776a05"/>名菩提萨埵。心地者。乃一切圣凡之本源也。在凡 <lb ed="X" n="0697b21"/><lb ed="R060" n="0776a06"/>则迷此心。故流转三界。六道四生。在圣则悟此心。 <lb ed="X" n="0697b22"/><lb ed="R060" n="0776a07"/>而复本真源。截生死之流漫。菩萨欲还本源。故依 <lb ed="X" n="0697b23"/><lb ed="R060" n="0776a08"/>此心地正戒。以为勝因。而证舍那之极果也。地乃 <lb ed="X" n="0697b24"/><lb ed="R060" n="0776a09"/>从喩为名。谓菩萨修行六度万行。教化荷负一切 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0697c" n="0697c"/> <lb ed="X" n="0697c01"/><lb ed="R060" n="0776a10"/>众生。憎爱不起。殊因妙果。由之增长。譬如大地。承 <lb ed="X" n="0697c02"/><lb ed="R060" n="0776a11"/>载荷负一切。净秽无嫌。万物因之生长。菩萨心之 <lb ed="X" n="0697c03"/><lb ed="R060" n="0776a12"/>平等。亦复如是。梵语钵里勿多。此云品。品者聚也。 <lb ed="X" n="0697c04"/><lb ed="R060" n="0776a13"/>谓義类相从。共为一聚也。按本经别品。犹兼谈世 <lb ed="X" n="0697c05"/><lb ed="R060" n="0776a14"/>界。此品唯重教修。明本心地。而复分上下。上品明 <lb ed="X" n="0697c06"/><lb ed="R060" n="0776a15"/>菩萨以定慧力。修证三贤十圣之阶位。今此下品。 <lb ed="X" n="0697c07"/><lb ed="R060" n="0776a16"/>专令大士依本源心地戒法。为定慧正因。故三贤 <lb ed="X" n="0697c08"/><lb ed="R060" n="0776a17"/>十圣。以至等觉。悉令诵持也。</p> <lb ed="X" n="0697c09"/><lb ed="R060" n="0776a18"/><p xml:id="pX38p0697c0901">〇二释译人名。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0697c10"/><lb ed="R060" n="0776b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0697c1001">姚秦三藏法师鸠摩罗什译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0697c11"/><lb ed="R060" n="0776b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0697c1101">姚是姓。秦是国号。乃後秦国主。姓姚名兴也。三藏 <lb ed="X" n="0697c12"/><lb ed="R060" n="0776b03"/>者。法师善译经律论三藏之玄文也。鸠摩罗什。此 <lb ed="X" n="0697c13"/><lb ed="R060" n="0776b04"/>云童寿。谓法师年在童稚时。而辨慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0697c1301" n="0697c1301"/><anchor xml:id="beg0697c1301" n="0697c1301"/>已<anchor xml:id="end0697c1301"/>过耆宿也。 <lb ed="X" n="0697c14"/><lb ed="R060" n="0776b05"/>父天竺人。以聪慧见称。龟兹国王闻。遂以女妻之。 <lb ed="X" n="0697c15"/><lb ed="R060" n="0776b06"/>师在胎日。母增辨慧。七岁出家。日诵千偈。九岁与 <lb ed="X" n="0697c16"/><lb ed="R060" n="0776b07"/>外道论義。辩挫邪锋。天竺诸王。皆尊奉为师。符坚 <lb ed="X" n="0697c17"/><lb ed="R060" n="0776b08"/>闻师道德非凡。遣将军吕光。率兵七万。伐龟兹。请 <lb ed="X" n="0697c18"/><lb ed="R060" n="0776b09"/>师。师纔及中途。姚兴续秦。迎师归国。弘始三年。方 <lb ed="X" n="0697c19"/><lb ed="R060" n="0776b10"/>入长安。秦主兴。厚加礼待。延入西明阁。及<name role="" type="person">逍遥园</name>。 <lb ed="X" n="0697c20"/><lb ed="R060" n="0776b11"/>别馆安置。敕译经论。五十馀部。此梵网一部。是最 <lb ed="X" n="0697c21"/><lb ed="R060" n="0776b12"/>後译出者。时聪慧沙门八百人。咨受师義。与三百 <lb ed="X" n="0697c22"/><lb ed="R060" n="0776b13"/>发大心沙门锐智者。授菩萨戒。此为东夏受菩萨 <lb ed="X" n="0697c23"/><lb ed="R060" n="0776b14"/>戒之始也。天人陆玄畅。答宣律师云。什师位居三 <lb ed="X" n="0697c24"/><lb ed="R060" n="0776b15"/>贤。从七<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0697c2401" n="0697c2401"/><anchor xml:id="beg0697c2401" n="0697c2401"/>已<anchor xml:id="end0697c2401"/>来。为译经师也。译是翻译。谓翻彼西 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0698a" n="0698a"/> <lb ed="X" n="0698a01"/><lb ed="R060" n="0776b16"/>天之梵语。而为东夏之花言也。</p> <lb ed="X" n="0698a02"/><lb ed="R060" n="0776b17"/><p xml:id="pX38p0698a0201">◎二释经文<note place="inline">分三</note> 初别序 二正宗 三流通。</p> <lb ed="X" n="0698a03"/><lb ed="R060" n="0776b18"/><p xml:id="pX38p0698a0301">按诸经。皆具序正流通三分。此心地一品。出梵网 <lb ed="X" n="0698a04"/><lb ed="R060" n="0777a01"/>经。梵网大本。品有六十二。此心地品。当彼第十。故 <lb ed="X" n="0698a05"/><lb ed="R060" n="0777a02"/>无全经如是我闻等之通序。唯有别序。如花严法 <lb ed="X" n="0698a06"/><lb ed="R060" n="0777a03"/>华等。品品皆以尔时为首。今此亦尔。即正宗流通。 <lb ed="X" n="0698a07"/><lb ed="R060" n="0777a04"/>亦是明此一品之性相事理。非彼全部之正宗流 <lb ed="X" n="0698a08"/><lb ed="R060" n="0777a05"/>通。故花严钞云。夫圣人设教。必有其渐。将命微言。 <lb ed="X" n="0698a09"/><lb ed="R060" n="0777a06"/>先彰由致。由致既彰。当機受法。故授之以正宗。正 <lb ed="X" n="0698a10"/><lb ed="R060" n="0777a07"/>宗既陈。务于开济。非<anchor xml:id="nkr_note_add_0698a1001" n="0698a1001"/><anchor xml:id="beg0698a1001" n="0698a1001"/>但<anchor xml:id="end0698a1001"/>笃于时会。复令末葉传芳。 <lb ed="X" n="0698a11"/><lb ed="R060" n="0777a08"/>永耀法灯。明明无尽。故授之以流通。非唯一部。当 <lb ed="X" n="0698a12"/><lb ed="R060" n="0777a09"/>会当品等。皆容有之。是也。今释。唯列大科。不列子 <lb ed="X" n="0698a13"/><lb ed="R060" n="0777a10"/>科者。恐初学。反见为难。更增曚昧。其馀纤悉玄理。 <lb ed="X" n="0698a14"/><lb ed="R060" n="0777a11"/>菩萨阶位。备载義疏及发隐。自当检阅<note place="inline">释经。分序正流通。此 <lb ed="X" n="0698a15"/><lb ed="R060" n="0777a12"/>方始自晋道安法师。後西域诸菩萨疏释至。皆分三分。始知晋符西释。诚乃古今不易之恒规也。序谓序 <lb ed="X" n="0698a16"/><lb ed="R060" n="0777a13"/>述。亦緖也。致也。乃一经之由致。而有通有别。通序者。如一切经初。皆有如是我闻。一时<persName>佛</persName>在某处。与诸大 <lb ed="X" n="0698a17"/><lb ed="R060" n="0777a14"/>众俱。是为通序。别序者。盖说经。各有缘起不同。故别序一经。或一品之由緖也。正宗者。宗即主也。崇也。谓 <lb ed="X" n="0698a18"/><lb ed="R060" n="0777a15"/><persName>佛</persName>说法。必崇尙当機所说之義为正主。斯即一经之宗旨也。流通者。流谓不滞。通谓不壅。以正義既陈。务 <lb ed="X" n="0698a19"/><lb ed="R060" n="0777a16"/>传後世。利益众生。使正法之源流通。而无壅滞。廣佈十方。无有穷尽也</note>。</p> <lb ed="X" n="0698a20"/><lb ed="R060" n="0777a17"/><p xml:id="pX38p0698a2001">●初别序<note place="inline">分五</note> 一三<persName>佛</persName>传教 二二<persName>佛</persName>说法 <lb ed="X" n="0698a21"/><lb ed="R060" n="0777a18"/> 三一<persName>佛</persName>说法 四重颂 五叙结戒。</p> <lb ed="X" n="0698a22"/><lb ed="R060" n="0777b01"/><p xml:id="pX38p0698a2201">〇一三<persName>佛</persName>传教<note place="inline">分三</note> 初总嘱 二别嘱 <lb ed="X" n="0698a23"/><lb ed="R060" n="0777b02"/> 三供本尊。</p> <lb ed="X" n="0698a24"/><lb ed="R060" n="0777b03"/><p xml:id="pX38p0698a2401">〇初总嘱。</p> <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0698b" n="0698b"/> <lb ed="X" n="0698b01"/><lb ed="R060" n="0777b04"/><p xml:id="pX38p0698b0101">三<persName>佛</persName>者。卢舍那。千华上<persName>佛</persName>。千百亿释迦也。释迦传 <lb ed="X" n="0698b02"/><lb ed="R060" n="0777b05"/>自千<persName>佛</persName>。千<persName>佛</persName>传自舍那。舍那传自先<persName>佛</persName>。然一切诸 <lb ed="X" n="0698b03"/><lb ed="R060" n="0777b06"/><persName>佛</persName>。皆具三身。所谓毘卢遍耀。正法为身。舍那行满。 <lb ed="X" n="0698b04"/><lb ed="R060" n="0777b07"/>报果为身。释迦化迹。赴感为身。法身无相。圆明遍 <lb ed="X" n="0698b05"/><lb ed="R060" n="0777b08"/>照十方。舍那万德具八万四千相好严身。释迦金 <lb ed="X" n="0698b06"/><lb ed="R060" n="0777b09"/>身丈六。相具三十二。好有八十种。梵语毘卢遮那。 <lb ed="X" n="0698b07"/><lb ed="R060" n="0777b10"/>此云遍一切处。光明遍照。一身光遍照。尽空法界。 <lb ed="X" n="0698b08"/><lb ed="R060" n="0777b11"/>二智光遍照。褈褈法界。亦云大日。如世间日。唯照 <lb ed="X" n="0698b09"/><lb ed="R060" n="0777b12"/>一边。不照一边。昼照夜不照。照一世界。不照馀世 <lb ed="X" n="0698b10"/><lb ed="R060" n="0777b13"/>界。不得名大日。今毘卢遮那。色身法身。普周法界。 <lb ed="X" n="0698b11"/><lb ed="R060" n="0777b14"/>十方世界。悉皆照耀。心地观经偈云。法身体遍诸 <lb ed="X" n="0698b12"/><lb ed="R060" n="0777b15"/>众生。万德凝然性常住。不生不灭无来去。不一不 <lb ed="X" n="0698b13"/><lb ed="R060" n="0777b16"/>异非断常。法界遍满如虚空。一切<persName>如来</persName>共修证。有 <lb ed="X" n="0698b14"/><lb ed="R060" n="0777b17"/>为无为诸功德。依止法身常淸净。法身本性如虚 <lb ed="X" n="0698b15"/><lb ed="R060" n="0777b18"/>空。远離六尘无所染。法身无形離诸相。能相所相 <lb ed="X" n="0698b16"/><lb ed="R060" n="0778a01"/>悉皆空。如是诸<persName>佛</persName>妙法身。戏论言词相寂灭。远離 <lb ed="X" n="0698b17"/><lb ed="R060" n="0778a02"/>一切诸分别。心行处灭体皆如。为欲修证<persName>如来</persName>身。 <lb ed="X" n="0698b18"/><lb ed="R060" n="0778a03"/>菩萨善修于万行<note place="inline">法身无相。寄于报化二身。故心论云。初身与二为依止</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0698b19"/><lb ed="R060" n="0778a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0698b1901">尔时<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。为此大众。略开百千恒河沙不可说 <lb ed="X" n="0698b20"/><lb ed="R060" n="0778a05"/>法门中心地。如毛头许。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0698b21"/><lb ed="R060" n="0778a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0698b2101">尔时者。即<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>说法时也。梵语卢舍那。此云 <lb ed="X" n="0698b22"/><lb ed="R060" n="0778a07"/>光明遍照。一内以智光照真法界。此约自受用身。 <lb ed="X" n="0698b23"/><lb ed="R060" n="0778a08"/>二外以身光照应大機。此约他受用身<note place="inline">大機。即大乘菩萨</note>。 <lb ed="X" n="0698b24"/><lb ed="R060" n="0778a09"/>又翻为净满。谓诸恶都尽。故云净。此是止恶果报 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0698c" n="0698c"/> <lb ed="X" n="0698c01"/><lb ed="R060" n="0778a10"/>也。众德悉圆。故云满。此是行善果报也。斯多从自 <lb ed="X" n="0698c02"/><lb ed="R060" n="0778a11"/>受用得名。其光明遍照。多从他受用为号。按心地 <lb ed="X" n="0698c03"/><lb ed="R060" n="0778a12"/>观经。法身。亦名自性身。无始无终。離一切相。绝诸 <lb ed="X" n="0698c04"/><lb ed="R060" n="0778a13"/>戏论。周圆无际。凝然常住<note place="inline">此名法身</note>。其受用身。有二种 <lb ed="X" n="0698c05"/><lb ed="R060" n="0778a14"/>相。一自受用。二他受用。自受用身。三阿僧祇劫。所 <lb ed="X" n="0698c06"/><lb ed="R060" n="0778a15"/>修万行。利益安乐诸众生<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c0601" n="0698c0601"/><anchor xml:id="beg0698c0601" n="0698c0601"/>已<anchor xml:id="end0698c0601"/>。十地满心。出过三界。 <lb ed="X" n="0698c07"/><lb ed="R060" n="0778a16"/>居净妙国土。坐大宝莲花。无量海会菩萨围绕。供 <lb ed="X" n="0698c08"/><lb ed="R060" n="0778a17"/>养恭敬。尊重赞歎。如是名为後报利益。尔时菩萨。 <lb ed="X" n="0698c09"/><lb ed="R060" n="0778a18"/>入金刚定。断除一切微细所知诸烦恼障。成无上 <lb ed="X" n="0698c10"/><lb ed="R060" n="0778b01"/>菩提。如是妙果。名现利益。是真报身。有始无终。寿 <lb ed="X" n="0698c11"/><lb ed="R060" n="0778b02"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0698001" n="0698001"/>欲劫数。无有限量。穷未来际。诸根相好。遍周法界。 <lb ed="X" n="0698c12"/><lb ed="R060" n="0778b03"/>四智圆满。受用法乐。具足八万四千智门。如是一 <lb ed="X" n="0698c13"/><lb ed="R060" n="0778b04"/>切诸功德法。名为<persName>如来</persName>自受用身。<persName>如来</persName>他受用身。 <lb ed="X" n="0698c14"/><lb ed="R060" n="0778b05"/>具足八万四千相好。居真净土。说一乘法。令诸菩 <lb ed="X" n="0698c15"/><lb ed="R060" n="0778b06"/>萨。受用大乘微妙法乐。一切<persName>如来</persName>。为化十地诸菩 <lb ed="X" n="0698c16"/><lb ed="R060" n="0778b07"/>萨众。现于十种他受用身。第一<persName>佛</persName>身。坐百葉莲花。 <lb ed="X" n="0698c17"/><lb ed="R060" n="0778b08"/>为初地菩萨。说百法明门。菩萨悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c1701" n="0698c1701"/><anchor xml:id="beg0698c1701" n="0698c1701"/>已<anchor xml:id="end0698c1701"/>。起大神通变 <lb ed="X" n="0698c18"/><lb ed="R060" n="0778b09"/>化。满于百<persName>佛</persName>世界。利益安乐无数众生。第二<persName>佛</persName>身。 <lb ed="X" n="0698c19"/><lb ed="R060" n="0778b10"/>坐千葉莲花。为二地菩萨。说千法明门。菩萨悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c1901" n="0698c1901"/><anchor xml:id="beg0698c1901" n="0698c1901"/>已<anchor xml:id="end0698c1901"/>。 <lb ed="X" n="0698c20"/><lb ed="R060" n="0778b11"/>起大神通变化。满于千<persName>佛</persName>世界。利益安乐无量众 <lb ed="X" n="0698c21"/><lb ed="R060" n="0778b12"/>生。第三<persName>佛</persName>身。坐万葉莲花。为三地菩萨。说万法明 <lb ed="X" n="0698c22"/><lb ed="R060" n="0778b13"/>门。菩萨悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0698c2201" n="0698c2201"/><anchor xml:id="beg0698c2201" n="0698c2201"/>已<anchor xml:id="end0698c2201"/>。起大神通变化。满万<persName>佛</persName>国土。利益安 <lb ed="X" n="0698c23"/><lb ed="R060" n="0778b14"/>乐无数众生。如是<persName>如来</persName>。渐渐增长。乃至十地。他受 <lb ed="X" n="0698c24"/><lb ed="R060" n="0778b15"/>用身。坐不可说妙宝莲花。为十地菩萨。说不可说 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0699a" n="0699a"/> <lb ed="X" n="0699a01"/><lb ed="R060" n="0778b16"/>诸法明门。菩萨悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a0101" n="0699a0101"/><anchor xml:id="beg0699a0101" n="0699a0101"/>已<anchor xml:id="end0699a0101"/>。起大神通变化。满于不可说 <lb ed="X" n="0699a02"/><lb ed="R060" n="0778b17"/><persName>佛</persName>微妙国土。利益安乐不可宣说。不可宣说。无量 <lb ed="X" n="0699a03"/><lb ed="R060" n="0778b18"/>无边。种类众生。如是十身。皆坐七宝菩提树王。证 <lb ed="X" n="0699a04"/><lb ed="R060" n="0779a01"/>得无上菩提<note place="inline">此名应身</note>。一一花葉。各各为一三千世界。 <lb ed="X" n="0699a05"/><lb ed="R060" n="0779a02"/>各有百亿<name role="" type="person">须弥山</name>。及四大洲。一一诸赡部洲。有金 <lb ed="X" n="0699a06"/><lb ed="R060" n="0779a03"/>刚座。菩提树王。其诸化<persName>佛</persName>。各于树下。破魔军<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a0601" n="0699a0601"/><anchor xml:id="beg0699a0601" n="0699a0601"/>已<anchor xml:id="end0699a0601"/>。一 <lb ed="X" n="0699a07"/><lb ed="R060" n="0779a04"/>时证得无上菩提。如是诸化<persName>佛</persName>身。各各具足三十 <lb ed="X" n="0699a08"/><lb ed="R060" n="0779a05"/>二相。八十种好。为诸菩萨二乘凡夫。随宜说三乘 <lb ed="X" n="0699a09"/><lb ed="R060" n="0779a06"/>妙法。是诸化<persName>佛</persName>。皆悉名为<persName>佛</persName>变化身。如是二种应 <lb ed="X" n="0699a10"/><lb ed="R060" n="0779a07"/>化身<persName>佛</persName>。虽现灭度。而此<persName>佛</persName>身。相续常住。偈云。为化 <lb ed="X" n="0699a11"/><lb ed="R060" n="0779a08"/>地上诸菩萨。一<persName>佛</persName>现于十种身。随機应现各不同。 <lb ed="X" n="0699a12"/><lb ed="R060" n="0779a09"/>辗转倍增至无极。如是十<persName>佛</persName>成正觉。各坐七宝菩 <lb ed="X" n="0699a13"/><lb ed="R060" n="0779a10"/>提树。前<persName>佛</persName>入灭後<persName>佛</persName>成。不同化<persName>佛</persName>经劫现<note place="inline">应身。即他受用 <lb ed="X" n="0699a14"/><lb ed="R060" n="0779a11"/>身。化身。即千百亿化身。言倍增至无极。则岂止千百亿而<anchor xml:id="nkr_note_add_0699a1401" n="0699a1401"/><anchor xml:id="beg0699a1401" n="0699a1401"/>已<anchor xml:id="end0699a1401"/>。故其文云。百千万至不可说。大小化<persName>佛</persName>。各坐 <lb ed="X" n="0699a15"/><lb ed="R060" n="0779a12"/>菩提树。即本经流通分云。微尘世界<persName>佛</persName>。是也</note>。为此大众者。指千华上<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0699a16"/><lb ed="R060" n="0779a13"/>及千百亿释迦。按上品。是时释迦。擎接此世界大 <lb ed="X" n="0699a17"/><lb ed="R060" n="0779a14"/>众。还莲花台藏。见<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。<persName>佛</persName>乃廣开示三贤十 <lb ed="X" n="0699a18"/><lb ed="R060" n="0779a15"/>圣法门。为入<persName>佛</persName>果之根源。是知非止千<persName>佛</persName>。千百亿。 <lb ed="X" n="0699a19"/><lb ed="R060" n="0779a16"/>为大众也恒河沙者。河在中天竺。阔四十里。沙细 <lb ed="X" n="0699a20"/><lb ed="R060" n="0779a17"/>如<g ref="#CB15097">面</g>。一河之沙。数尙无穷。况百千河之沙数。岂可 <lb ed="X" n="0699a21"/><lb ed="R060" n="0779a18"/>能尽。故云不可说。不可说。亦十大数之第九数。以 <lb ed="X" n="0699a22"/><lb ed="R060" n="0779b01"/>喩法门廣大。无穷无尽。今于无穷尽法门中。略说 <lb ed="X" n="0699a23"/><lb ed="R060" n="0779b02"/>心地法门。如一毛头许。犹百千河沙之一沙耳。法 <lb ed="X" n="0699a24"/><lb ed="R060" n="0779b03"/>门虽廣。不出心地。擧心地。即该尽万法。是亦以少 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0699b" n="0699b"/> <lb ed="X" n="0699b01"/><lb ed="R060" n="0779b04"/>摄廣也。涅槃经云。<persName>佛</persName>在林中。取少树葉。告诸比丘。 <lb ed="X" n="0699b02"/><lb ed="R060" n="0779b05"/>我觉了一切诸法。如大地草木葉等。为众生说。如 <lb ed="X" n="0699b03"/><lb ed="R060" n="0779b06"/>手中葉耳。亦同此喩也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b04"/><lb ed="R060" n="0779b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0699b0401">是过去一切<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0699b0401" n="0699b0401"/><anchor xml:id="beg0699b0401" n="0699b0401"/>已<anchor xml:id="end0699b0401"/>说。未来<persName>佛</persName>当说。现在<persName>佛</persName>今说。三世 <lb ed="X" n="0699b05"/><lb ed="R060" n="0779b08"/>菩萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b0501" n="0699b0501"/><anchor xml:id="beg0699b0501" n="0699b0501"/>已<anchor xml:id="end0699b0501"/>学。当学。今学。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b06"/><lb ed="R060" n="0779b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0699b0601"><persName>佛</persName>者。梵语具云<persName>佛陀</persName>。此云觉。觉具三義。一自觉。如 <lb ed="X" n="0699b07"/><lb ed="R060" n="0779b10"/>大梦觉。此拣凡夫。二觉他。拣异二乘。三觉满。拣异 <lb ed="X" n="0699b08"/><lb ed="R060" n="0779b11"/>菩萨。由行满果圆。故称为<persName>佛</persName>。即惑业俱尽。福智圆 <lb ed="X" n="0699b09"/><lb ed="R060" n="0779b12"/>满之称也。过去未来现在。是三世。今舍那所说。虽 <lb ed="X" n="0699b10"/><lb ed="R060" n="0779b13"/>云一毛头许。而实三世<persName>如来</persName>同说。三世菩萨同学。 <lb ed="X" n="0699b11"/><lb ed="R060" n="0779b14"/>何也。心为万法之源。擧心则万法俱尽。故诸<persName>佛</persName>同 <lb ed="X" n="0699b12"/><lb ed="R060" n="0779b15"/>说。大士同学。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b13"/><lb ed="R060" n="0779b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0699b1301">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0699b1301" n="0699b1301"/><anchor xml:id="beg0699b1301" n="0699b1301"/>已<anchor xml:id="end0699b1301"/>百劫修行是心地。号吾为卢舍那。汝诸<persName>佛</persName>转我 <lb ed="X" n="0699b14"/><lb ed="R060" n="0779b17"/>所说。与一切众生开心地道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0699b15"/><lb ed="R060" n="0779b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0699b1501">我者。乃<persName>如来</persName>八自在之真我。非凡夫执五蕴身心 <lb ed="X" n="0699b16"/><lb ed="R060" n="0780a01"/>之妄我。劫者。梵语具云劫波簸陀。此云大时分。甚 <lb ed="X" n="0699b17"/><lb ed="R060" n="0780a02"/>为久远。非岁月可知。如璎珞本业经云。譬如一里 <lb ed="X" n="0699b18"/><lb ed="R060" n="0780a03"/>二里。乃至十里石。方廣亦然。以天衣重三铢。人中 <lb ed="X" n="0699b19"/><lb ed="R060" n="0780a04"/>日月岁数。三年一拂。此石尽。名一小劫。若一里二 <lb ed="X" n="0699b20"/><lb ed="R060" n="0780a05"/>里。乃至四十里。亦名小劫。又八十里石。方廣亦然 <lb ed="X" n="0699b21"/><lb ed="R060" n="0780a06"/>以梵天衣。重三铢。即梵天中。百宝光明珠。为日月 <lb ed="X" n="0699b22"/><lb ed="R060" n="0780a07"/>岁数。三年一拂。此石尽。名一中劫。又八百里石。方 <lb ed="X" n="0699b23"/><lb ed="R060" n="0780a08"/>廣亦然。以净居天衣。重三铢。即净居天中。千宝光 <lb ed="X" n="0699b24"/><lb ed="R060" n="0780a09"/>明镜。为日月岁数。三年一拂。此石尽。名一大阿僧 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0699c" n="0699c"/> <lb ed="X" n="0699c01"/><lb ed="R060" n="0780a10"/>只劫。若一里二里。乃至十里石尽。名一里劫二里 <lb ed="X" n="0699c02"/><lb ed="R060" n="0780a11"/>劫五十里石尽。名五十里劫。百里石尽。名百里劫。 <lb ed="X" n="0699c03"/><lb ed="R060" n="0780a12"/>千石里尽。名千里劫。万里石尽。名万里劫。一切贤 <lb ed="X" n="0699c04"/><lb ed="R060" n="0780a13"/>圣。入是数量。修一切法门。时节久近得<persName>佛</persName>果。其数 <lb ed="X" n="0699c05"/><lb ed="R060" n="0780a14"/>百劫。乃得等觉。若一切众生。入是数者。得<persName>佛</persName>不久。 <lb ed="X" n="0699c06"/><lb ed="R060" n="0780a15"/>若不入者。不名菩萨。今言百劫修行。而品上云。百 <lb ed="X" n="0699c07"/><lb ed="R060" n="0780a16"/>阿僧祇劫。此或略文。准馀经多云。<persName>如来</persName>于三大阿 <lb ed="X" n="0699c08"/><lb ed="R060" n="0780a17"/>僧祇劫修行。或过三大劫<anchor xml:id="nkr_note_add_0699c0801" n="0699c0801"/><anchor xml:id="beg0699c0801" n="0699c0801"/>已<anchor xml:id="end0699c0801"/>。复于百劫中。修相好 <lb ed="X" n="0699c09"/><lb ed="R060" n="0780a18"/>因。故云百劫。天台引智度。俱舍。婆沙等论云。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0699c10"/><lb ed="R060" n="0780b01"/>从古释迦。至<name role="" type="person">尸弃<persName>佛</persName></name>。値七万五千<persName>佛</persName>。名初阿僧祇 <lb ed="X" n="0699c11"/><lb ed="R060" n="0780b02"/><note place="inline">非七<persName>佛</persName>中。<name role="" type="person">尸弃<persName>佛</persName></name>也</note>。从<name role="" type="person">尸弃<persName>佛</persName></name>。至燃灯<persName>佛</persName>。値七万六千<persName>佛</persName>。名 <lb ed="X" n="0699c12"/><lb ed="R060" n="0780b03"/>第二阿僧祇。得授记莂。号释迦文。从燃灯<persName>佛</persName>。至毘 <lb ed="X" n="0699c13"/><lb ed="R060" n="0780b04"/>婆尸<persName>佛</persName>。値七万七千<persName>佛</persName>。名第三阿僧祇满。从初至 <lb ed="X" n="0699c14"/><lb ed="R060" n="0780b05"/>此。修六度竟。更住百劫。修三十二相。八十种好因。 <lb ed="X" n="0699c15"/><lb ed="R060" n="0780b06"/>故贤愚经云。<persName>佛</persName>言我三阿僧祇劫。精勤苦行。百劫 <lb ed="X" n="0699c16"/><lb ed="R060" n="0780b07"/>修福。初阿僧祇劫。供养八万八千诸<persName>佛</persName>。中阿僧祇 <lb ed="X" n="0699c17"/><lb ed="R060" n="0780b08"/>劫。供养九万九千诸<persName>佛</persName>。後阿僧祇劫。供养十万诸 <lb ed="X" n="0699c18"/><lb ed="R060" n="0780b09"/><persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。出家持戒。具足尸波罗蜜乘。六度车。被忍 <lb ed="X" n="0699c19"/><lb ed="R060" n="0780b10"/>辱铠。于菩提树下。坐金刚座。降伏魔王。得成<persName>佛</persName>道。 <lb ed="X" n="0699c20"/><lb ed="R060" n="0780b11"/>按璎珞经云。<persName>佛</persName>初发意。志求缘觉乘。闲居静处。四 <lb ed="X" n="0699c21"/><lb ed="R060" n="0780b12"/>十四亿劫。无<persName>佛</persName>法圣众。其间七十劫後。遇大通慧 <lb ed="X" n="0699c22"/><lb ed="R060" n="0780b13"/><persName>佛</persName>。演畅大乘。乃微信解。建功德业。复经十九劫。为 <lb ed="X" n="0699c23"/><lb ed="R060" n="0780b14"/>大国王。供养淸众。周给贫乏。捨位出家。晏居寂念。 <lb ed="X" n="0699c24"/><lb ed="R060" n="0780b15"/>心渐疲倦。往来生死。受报无数。由意无大誓。欲免 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0700a" n="0700a"/> <lb ed="X" n="0700a01"/><lb ed="R060" n="0780b16"/>自身患。复经六十劫。値遇宝缨<persName>佛</persName>。一乘无二道。不 <lb ed="X" n="0700a02"/><lb ed="R060" n="0780b17"/>闻小节名。始从彼发意。弘誓心难沮。从彼至今日。 <lb ed="X" n="0700a03"/><lb ed="R060" n="0780b18"/>七亿阿僧祇。将护顺正法。今乃自觉悟。须知七亿 <lb ed="X" n="0700a04"/><lb ed="R060" n="0781a01"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0700a0401" n="0700a0401"/><anchor xml:id="beg0700a0401" n="0700a0401"/>已<anchor xml:id="end0700a0401"/>前。虽复勤苦修道。而无坚誓。终不能成<persName>等正觉</persName>。 <lb ed="X" n="0700a05"/><lb ed="R060" n="0781a02"/>據此则百阿僧祇犹少。斯亦随機所说。权实大小 <lb ed="X" n="0700a06"/><lb ed="R060" n="0781a03"/>两乘。化仪不同。今舍那以自<anchor xml:id="nkr_note_add_0700a0601" n="0700a0601"/><anchor xml:id="beg0700a0601" n="0700a0601"/>己<anchor xml:id="end0700a0601"/>。所修证验之成法。 <lb ed="X" n="0700a07"/><lb ed="R060" n="0781a04"/>而告之。令他生信。依此心地法门。而效修证也。汝 <lb ed="X" n="0700a08"/><lb ed="R060" n="0781a05"/>诸<persName>佛</persName>转我所说者。前说法。普为大众。今付心印。非 <lb ed="X" n="0700a09"/><lb ed="R060" n="0781a06"/>馀人所堪。故特嘱千释迦。传我舍那<persName>佛</persName>语。示诸众 <lb ed="X" n="0700a10"/><lb ed="R060" n="0781a07"/>生。使上承而下布。禀法自有来也。与一切众生开 <lb ed="X" n="0700a11"/><lb ed="R060" n="0781a08"/>心地道者。然众生心本虚通。良由无始劫来。为妄 <lb ed="X" n="0700a12"/><lb ed="R060" n="0781a09"/>情惑业壅闭。故舍那嘱千<persName>佛</persName>。传我开心地之大道 <lb ed="X" n="0700a13"/><lb ed="R060" n="0781a10"/>法门。令一切众生。豁通本来之自心也。今此略叙。 <lb ed="X" n="0700a14"/><lb ed="R060" n="0781a11"/>下文次第详示。</p> <lb ed="X" n="0700a15"/><lb ed="R060" n="0781a12"/><p xml:id="pX38p0700a1501">〇二别嘱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700a16"/><lb ed="R060" n="0781a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0700a1601">尔时<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。赫赫天光狮子座上。<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name> <lb ed="X" n="0700a17"/><lb ed="R060" n="0781a14"/>放光。光告千华上<persName>佛</persName>。持我心地法门品而去。复转为 <lb ed="X" n="0700a18"/><lb ed="R060" n="0781a15"/>千百亿释迦。及一切众生。次第说我上心地法门品。 <lb ed="X" n="0700a19"/><lb ed="R060" n="0781a16"/>汝等受持读诵。一心而行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700a20"/><lb ed="R060" n="0781a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0700a2001"><name role="" type="person">莲花台藏世界</name>者。即花严海藏世界。藏以包含为 <lb ed="X" n="0700a21"/><lb ed="R060" n="0781a18"/>義。由十方法界。悉在其中也。馀如下重颂中释。赫 <lb ed="X" n="0700a22"/><lb ed="R060" n="0781b01"/>赫天光狮子座者。谓此座发光。高明显著炽盛。犹 <lb ed="X" n="0700a23"/><lb ed="R060" n="0781b02"/>如天光普照炳烁也。<persName>如来</persName>说无畏之法。外道魔王。 <lb ed="X" n="0700a24"/><lb ed="R060" n="0781b03"/>悉皆归降。犹狮子之哮吼。飞禽走兽。尽皆潜伏。是 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0700b" n="0700b"/> <lb ed="X" n="0700b01"/><lb ed="R060" n="0781b04"/>以凡<persName>佛</persName>所坐之座。皆名狮子座。又名法空座。亦表 <lb ed="X" n="0700b02"/><lb ed="R060" n="0781b05"/>无畏。谓<persName>如来</persName>得法空故。故无所畏。上品云。舍那在 <lb ed="X" n="0700b03"/><lb ed="R060" n="0781b06"/>百万亿紫金刚光明宫中。坐百万亿莲花。赫赫光 <lb ed="X" n="0700b04"/><lb ed="R060" n="0781b07"/>明座。是也。光告千华上<persName>佛</persName>者。<persName>如来</persName>心地。本绝名言 <lb ed="X" n="0700b05"/><lb ed="R060" n="0781b08"/>声色。今欲显心地正法。还以心光而作<persName>佛</persName>事。故不 <lb ed="X" n="0700b06"/><lb ed="R060" n="0781b09"/>以言告。而以光告也。斯则舍那光告千<persName>佛</persName>。千<persName>佛</persName>复 <lb ed="X" n="0700b07"/><lb ed="R060" n="0781b10"/>转为千百亿释迦。释迦复为诸众生说也。次第说 <lb ed="X" n="0700b08"/><lb ed="R060" n="0781b11"/>我上心地法门品者。谓说品上菩萨次第修证十 <lb ed="X" n="0700b09"/><lb ed="R060" n="0781b12"/>发趣等心地诸法门。以该此品下心地戒也。在心 <lb ed="X" n="0700b10"/><lb ed="R060" n="0781b13"/>为受持。在口为读诵。心口进修无二。故云一心而 <lb ed="X" n="0700b11"/><lb ed="R060" n="0781b14"/>行。</p> <lb ed="X" n="0700b12"/><lb ed="R060" n="0781b15"/><p xml:id="pX38p0700b1201">〇三供养本尊。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700b13"/><lb ed="R060" n="0781b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0700b1301">尔时千华上<persName>佛</persName>。千百亿释迦。从<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。赫赫 <lb ed="X" n="0700b14"/><lb ed="R060" n="0781b17"/>狮子座起。各各辞退。擧身放不可思议光。光皆化无 <lb ed="X" n="0700b15"/><lb ed="R060" n="0781b18"/>量<persName>佛</persName>。一时以无量靑黄赤白花。供养<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。受持 <lb ed="X" n="0700b16"/><lb ed="R060" n="0782a01"/>上说心地法门品竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700b17"/><lb ed="R060" n="0782a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0700b1701">舍那以法付千华上<persName>佛</persName>。千<persName>佛</persName>复以法付千百亿释 <lb ed="X" n="0700b18"/><lb ed="R060" n="0782a03"/>迦。各各承受。故各各辞退也。擧身放不可思议光 <lb ed="X" n="0700b19"/><lb ed="R060" n="0782a04"/>者。诸<persName>佛</persName>之光。有常光放光。常光即本觉圆明。遍照 <lb ed="X" n="0700b20"/><lb ed="R060" n="0782a05"/>法界。放光即所起神通。变现非一。然皆不離本源 <lb ed="X" n="0700b21"/><lb ed="R060" n="0782a06"/>心地戒体而出。既是本源戒体。即言思路绝。故云 <lb ed="X" n="0700b22"/><lb ed="R060" n="0782a07"/>不可思议也。光皆化无量<persName>佛</persName>者。无量亦不離心地。 <lb ed="X" n="0700b23"/><lb ed="R060" n="0782a08"/>是则舍那心地。化为千<persName>佛</persName>。千<persName>佛</persName>化为千百亿。千百 <lb ed="X" n="0700b24"/><lb ed="R060" n="0782a09"/>亿化为无量。复化无量妙花。还供本源心地<persName>佛</persName>。此 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0700c" n="0700c"/> <lb ed="X" n="0700c01"/><lb ed="R060" n="0782a10"/>亦表菩萨依心地戒体。福慧交修。而成万德。还以 <lb ed="X" n="0700c02"/><lb ed="R060" n="0782a11"/>万德莊严自心也。</p> <lb ed="X" n="0700c03"/><lb ed="R060" n="0782a12"/><p xml:id="pX38p0700c0301">〇二二<persName>佛</persName>说法<note place="inline">分二</note> 初千华上<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0700c04"/><lb ed="R060" n="0782a13"/> 二千百亿释迦说。</p> <lb ed="X" n="0700c05"/><lb ed="R060" n="0782a14"/><p xml:id="pX38p0700c0501">〇初千华上<persName>佛</persName>说。</p> <lb ed="X" n="0700c06"/><lb ed="R060" n="0782a15"/><p xml:id="pX38p0700c0601">今先叙千华上<persName>佛</persName>现身于十处说法。後叙千百亿 <lb ed="X" n="0700c07"/><lb ed="R060" n="0782a16"/>释迦亦现身于十处说法。十处者。一金刚座及妙 <lb ed="X" n="0700c08"/><lb ed="R060" n="0782a17"/>光堂。二<name role="" type="person">帝释宫</name>。三<g ref="#CB08504">焰</g>摩天。四<name role="" type="person">兜率天</name>。五化乐天。六 <lb ed="X" n="0700c09"/><lb ed="R060" n="0782a18"/><name role="" type="person">他化天</name>。七初禅天。八二禅天。九三禅天。十四禅天。 <lb ed="X" n="0700c10"/><lb ed="R060" n="0782b01"/>此色界。第四禅。色究竟天顶。上无复有天矣<note place="inline">问。色究竟 <lb ed="X" n="0700c11"/><lb ed="R060" n="0782b02"/>天上。无复有天。其无色界四空天。唯在何处。答其四空天。以受想行识四蕴成身。无有色质。人同碧落。界 <lb ed="X" n="0700c12"/><lb ed="R060" n="0782b03"/>若虚空。故无处所。但随其人。在于何处修证四空定。即名四空天。由其定超过四禅。故列于四禅之上耳</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700c13"/><lb ed="R060" n="0782b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0700c1301">各各从此<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>而没。没<anchor xml:id="nkr_note_add_0700c1301" n="0700c1301"/><anchor xml:id="beg0700c1301" n="0700c1301"/>已<anchor xml:id="end0700c1301"/>。入体性虚空花 <lb ed="X" n="0700c14"/><lb ed="R060" n="0782b05"/>光三昧。还本源世界。<name role="" type="person">阎浮提</name>。菩提树下。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0700c15"/><lb ed="R060" n="0782b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0700c1501">体性无相。故曰虚空。即本源心地。心地本具智用。 <lb ed="X" n="0700c16"/><lb ed="R060" n="0782b07"/>是故心体虽空。而具足恒沙性德智光妙用。故曰 <lb ed="X" n="0700c17"/><lb ed="R060" n="0782b08"/>体性华光。然<persName>如来</persName>三昧。本非出入。故云那伽常在 <lb ed="X" n="0700c18"/><lb ed="R060" n="0782b09"/>定。无有不定时。又云。不起灭定。现诸威仪。示十法 <lb ed="X" n="0700c19"/><lb ed="R060" n="0782b10"/>界像。导利众生。今言入出者。以体用冥一。故云入。 <lb ed="X" n="0700c20"/><lb ed="R060" n="0782b11"/>体用全彰。故云出。所谓百千定门。同归一寂。无边 <lb ed="X" n="0700c21"/><lb ed="R060" n="0782b12"/>智海。不離本源。圭峰云。息诸分别。智与理冥。名为 <lb ed="X" n="0700c22"/><lb ed="R060" n="0782b13"/>入。是也。三昧。此云正定。亦云正受。然三昧名体甚 <lb ed="X" n="0700c23"/><lb ed="R060" n="0782b14"/>多。修证不一。如一切禅定。亦名定。亦名三昧。今言 <lb ed="X" n="0700c24"/><lb ed="R060" n="0782b15"/>体性华光。是拣馀三昧也。<name role="" type="person">阎浮提</name>。此云勝金州。谓 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0701a" n="0701a"/> <lb ed="X" n="0701a01"/><lb ed="R060" n="0782b16"/>此南州之北。有大树。名阎浮。树下有河。河有紫金 <lb ed="X" n="0701a02"/><lb ed="R060" n="0782b17"/>沙。故以为名。斯则树因河为名。州从树得称。新云 <lb ed="X" n="0701a03"/><lb ed="R060" n="0782b18"/>赡部洲。是也。菩提。此云道。乃道之极者。称曰菩提。 <lb ed="X" n="0701a04"/><lb ed="R060" n="0783a01"/>即大觉之道也。其树本名㮿钵罗。因<persName>佛</persName>坐此树下。 <lb ed="X" n="0701a05"/><lb ed="R060" n="0783a02"/>成正觉道。故曰菩提。高数百尺。茎干黄白。枝葉靑 <lb ed="X" n="0701a06"/><lb ed="R060" n="0783a03"/>翠。冬夏不凋。光鲜无变。每至二月十五<persName>如来</persName>涅槃 <lb ed="X" n="0701a07"/><lb ed="R060" n="0783a04"/>日。葉皆凋落。顷之复故。花严经云。菩提树。高显殊 <lb ed="X" n="0701a08"/><lb ed="R060" n="0783a05"/>特。金刚为身。琉璃为干。众杂妙宝。以为枝条。宝葉 <lb ed="X" n="0701a09"/><lb ed="R060" n="0783a06"/>荴蔬。垂荫如雲。宝华杂色。分枝布影。复以摩尼。而 <lb ed="X" n="0701a10"/><lb ed="R060" n="0783a07"/>为其果。此是舍那他受用身。十地菩萨境界。非凡 <lb ed="X" n="0701a11"/><lb ed="R060" n="0783a08"/>夫二乘所能见。然亦表<persName>佛</persName>三昧神通智光。影现莊 <lb ed="X" n="0701a12"/><lb ed="R060" n="0783a09"/>严心地。还同体性华光也。释迦由此修道。故曰还 <lb ed="X" n="0701a13"/><lb ed="R060" n="0783a10"/>本源世界菩提树下。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0701a14"/><lb ed="R060" n="0783a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0701a1401">从体性虚空花光三昧出。出<anchor xml:id="nkr_note_add_0701a1401" n="0701a1401"/><anchor xml:id="beg0701a1401" n="0701a1401"/>已<anchor xml:id="end0701a1401"/>。方坐金刚千光王座。 <lb ed="X" n="0701a15"/><lb ed="R060" n="0783a12"/>及妙光堂。说十世界海。复从座起。至<name role="" type="person">帝释宫</name>。说十住。 <lb ed="X" n="0701a16"/><lb ed="R060" n="0783a13"/>复从座起。至<g ref="#CB08504">焰</g>天中。说十行。复从座起。至第四天。说 <lb ed="X" n="0701a17"/><lb ed="R060" n="0783a14"/>十迴向。复从座起。至化乐天。说十禅定。复从座起。至 <lb ed="X" n="0701a18"/><lb ed="R060" n="0783a15"/><name role="" type="person">他化天</name>。说十地。复至一禅中。说十金刚。复至二禅中。 <lb ed="X" n="0701a19"/><lb ed="R060" n="0783a16"/>说十忍。复至三禅中。说十愿。复至四禅中。<name role="" type="person">摩醯首罗</name> <lb ed="X" n="0701a20"/><lb ed="R060" n="0783a17"/>天王宫。说我本源<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。所说心 <lb ed="X" n="0701a21"/><lb ed="R060" n="0783a18"/>地法门品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0701a22"/><lb ed="R060" n="0783b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0701a2201">前明千释迦。与千百亿释迦。皆先于舍那前。受菩 <lb ed="X" n="0701a23"/><lb ed="R060" n="0783b02"/>萨戒藏<anchor xml:id="nkr_note_add_0701a2301" n="0701a2301"/><anchor xml:id="beg0701a2301" n="0701a2301"/>已<anchor xml:id="end0701a2301"/>。乃入三昧。还本源世界。今明出三昧。现 <lb ed="X" n="0701a24"/><lb ed="R060" n="0783b03"/>身十处说法。千光王座。在中天竺。<name role="" type="person">摩竭陀国</name>。王舍 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0701b" n="0701b"/> <lb ed="X" n="0701b01"/><lb ed="R060" n="0783b04"/>城之西二百里。菩提树下。昔此世界初成。座与大 <lb ed="X" n="0701b02"/><lb ed="R060" n="0783b05"/>地俱起。據三千大千界之中。下极金轮。上侵地际。 <lb ed="X" n="0701b03"/><lb ed="R060" n="0783b06"/>金刚所成。周百馀步。贤劫千<persName>佛</persName>。皆坐此而入金刚 <lb ed="X" n="0701b04"/><lb ed="R060" n="0783b07"/>定。成无上觉。故曰金刚千光王座。是<persName>如来</persName>修证圣 <lb ed="X" n="0701b05"/><lb ed="R060" n="0783b08"/>道之所。亦曰道场。花严经云。其地坚固。金刚所成。 <lb ed="X" n="0701b06"/><lb ed="R060" n="0783b09"/>上妙宝轮。及众宝华。淸净摩尼。以为严饰。诸色相 <lb ed="X" n="0701b07"/><lb ed="R060" n="0783b10"/>海。无边显现。乃至<persName>佛</persName>神力故。令此道场。一切莊严 <lb ed="X" n="0701b08"/><lb ed="R060" n="0783b11"/>于中影现。<persName>如来</persName>所处宫殿楼阁。廣博严丽。充遍十 <lb ed="X" n="0701b09"/><lb ed="R060" n="0783b12"/>方。众色摩尼之所集成。种种宝华。以为莊挍。堂榭 <lb ed="X" n="0701b10"/><lb ed="R060" n="0783b13"/>楼阁。阶砌户牗。凡诸物象。备体莊严。其狮子座。高 <lb ed="X" n="0701b11"/><lb ed="R060" n="0783b14"/>廣妙好。摩尼为台。莲花为网。淸净妙宝。以为其轮。 <lb ed="X" n="0701b12"/><lb ed="R060" n="0783b15"/>斯非大機菩萨。莫能睹之。凡夫二乘。唯见木菩提 <lb ed="X" n="0701b13"/><lb ed="R060" n="0783b16"/>树。座周百馀步。金身丈六耳。妙光堂者。众宝莊严。 <lb ed="X" n="0701b14"/><lb ed="R060" n="0783b17"/>故曰妙。宝辉互照。故曰光。亦名普光堂。又名普光 <lb ed="X" n="0701b15"/><lb ed="R060" n="0783b18"/>明殿。在菩提树西不远。乃<persName>如来</persName>初成正觉时。梵王 <lb ed="X" n="0701b16"/><lb ed="R060" n="0784a01"/>以七宝。建立此堂。帝释建立七宝之座。放异光明。 <lb ed="X" n="0701b17"/><lb ed="R060" n="0784a02"/>照菩提树。<persName>佛</persName>坐座上七日放光。今宝变为石矣。华 <lb ed="X" n="0701b18"/><lb ed="R060" n="0784a03"/>严经云。于<name role="" type="person">普光明殿</name>。坐莲花藏狮子之座。是也。十 <lb ed="X" n="0701b19"/><lb ed="R060" n="0784a04"/>世界海者。详见花严经。总而言之。一世界海。二众 <lb ed="X" n="0701b20"/><lb ed="R060" n="0784a05"/>生海。三法界安立海。四<persName>佛</persName>海。五<persName>佛</persName>波罗蜜海。六<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0701b21"/><lb ed="R060" n="0784a06"/>解脱海。七<persName>佛</persName>变化海。八<persName>佛</persName>演说海。九<persName>佛</persName>名号海。十 <lb ed="X" n="0701b22"/><lb ed="R060" n="0784a07"/><persName>佛</persName>寿量海。海以深廣为義。谓<persName>如来</persName>所说一切诸法。 <lb ed="X" n="0701b23"/><lb ed="R060" n="0784a08"/>此十摄无不尽也。璎珞经云。<persName>佛</persName>初得道。在此树下。 <lb ed="X" n="0701b24"/><lb ed="R060" n="0784a09"/>说十世界海法门时。有八万无垢菩萨<note place="inline">等觉菩萨</note>。现身 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0701c" n="0701c"/> <lb ed="X" n="0701c01"/><lb ed="R060" n="0784a10"/>得<persName>佛</persName>。又云。有九十亿人。入六入明门。复至普光法 <lb ed="X" n="0701c02"/><lb ed="R060" n="0784a11"/>堂。说十<persName>佛</persName>国土。有百万亿人。入六入明门。乃至。至 <lb ed="X" n="0701c03"/><lb ed="R060" n="0784a12"/>第六天摩尼堂。说十地。有百万恒河沙人。入六入 <lb ed="X" n="0701c04"/><lb ed="R060" n="0784a13"/>明门。</p><p xml:id="pX38p0701c0403" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">帝释宫</name>。梵语具云释提桓因。此云能天主。 <lb ed="X" n="0701c05"/><lb ed="R060" n="0784a14"/>谓能为<name role="" type="person">三十三天</name>主。其宫名殊勝殿。居<name role="" type="person">须弥山</name>顶。 <lb ed="X" n="0701c06"/><lb ed="R060" n="0784a15"/>即欲界第二<name role="" type="person">忉利天</name>也。花严经云。尔时<persName>如来</persName>。威神 <lb ed="X" n="0701c07"/><lb ed="R060" n="0784a16"/>力故。十方一切世界。一一四天下。<name role="" type="person">阎浮提</name>中。悉见 <lb ed="X" n="0701c08"/><lb ed="R060" n="0784a17"/><persName>如来</persName>。坐于树下。各有菩萨。承<persName>佛</persName>神力。而演说法。靡 <lb ed="X" n="0701c09"/><lb ed="R060" n="0784a18"/>不自谓恒对于<persName>佛</persName>。尔时<persName>世尊</persName>。不離一切菩提树下。 <lb ed="X" n="0701c10"/><lb ed="R060" n="0784b01"/>而上陞<name role="" type="person">须弥山</name>顶。向帝释殿。其馀一一上陞。皆亦 <lb ed="X" n="0701c11"/><lb ed="R060" n="0784b02"/>如是。疏云。<persName>如来</persName>不动觉树。而陞释天。体用无方。赴 <lb ed="X" n="0701c12"/><lb ed="R060" n="0784b03"/>于物欲。其犹澄江一月。三舟共观。一舟停住。二舟 <lb ed="X" n="0701c13"/><lb ed="R060" n="0784b04"/>南北。南者见月千里随南。北者见月千里随北。停 <lb ed="X" n="0701c14"/><lb ed="R060" n="0784b05"/>舟见月不移。是谓此月不離中流。而往南北。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0701c15"/><lb ed="R060" n="0784b06"/>应现。类此可知。即体之用。无不普周。去住在缘。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0701c16"/><lb ed="R060" n="0784b07"/>无动静。不动而遍。以赴彼機。故经云。<persName>佛</persName>身充满于 <lb ed="X" n="0701c17"/><lb ed="R060" n="0784b08"/>法界。普现一切众生前。随缘赴感靡不周。而恒处 <lb ed="X" n="0701c18"/><lb ed="R060" n="0784b09"/>此菩提座。是故<persName>如来</persName>不起真际。而普利群生也。十 <lb ed="X" n="0701c19"/><lb ed="R060" n="0784b10"/>住者。菩萨约位进修。从浅至深。以妙觉为极果。而 <lb ed="X" n="0701c20"/><lb ed="R060" n="0784b11"/>始必以十信<note place="inline">十信如後出</note>为之先导。故妙觉由信而入。 <lb ed="X" n="0701c21"/><lb ed="R060" n="0784b12"/>入则能住也。此下住行向地四位。诸经列名略异。 <lb ed="X" n="0701c22"/><lb ed="R060" n="0784b13"/>即本经品上。坚信忍中。十发趣心。一捨心。二戒心。 <lb ed="X" n="0701c23"/><lb ed="R060" n="0784b14"/>三忍心。四进心。五定心。六慧心。七愿心。八护心。九 <lb ed="X" n="0701c24"/><lb ed="R060" n="0784b15"/>喜心。十顶心。依璎珞本业经。一发心住。二治地心 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0702a" n="0702a"/> <lb ed="X" n="0702a01"/><lb ed="R060" n="0784b16"/>住。三修行心住。四生贵心住。五具足方便心住。六 <lb ed="X" n="0702a02"/><lb ed="R060" n="0784b17"/>正心住。七不退心住。八童真心住。九法王子心住。 <lb ed="X" n="0702a03"/><lb ed="R060" n="0784b18"/>十灌顶心住。</p><p xml:id="pX38p0702a0306" cb:place="inline">〇<g ref="#CB08504">焰</g>天。梵语<g ref="#CB08504">焰</g>摩。或云夜摩。此云时 <lb ed="X" n="0702a04"/><lb ed="R060" n="0785a01"/>分。是欲界第三天。其殿名曰宝堂。十行者。由前十 <lb ed="X" n="0702a05"/><lb ed="R060" n="0785a02"/>住。进修功满。自得<anchor xml:id="nkr_note_add_0702a0501" n="0702a0501"/><anchor xml:id="beg0702a0501" n="0702a0501"/>己<anchor xml:id="end0702a0501"/>利而利他之行未成。故廣行 <lb ed="X" n="0702a06"/><lb ed="R060" n="0785a03"/>饶益。随顺众生。令其欢喜。即坚法忍中。十长养心。 <lb ed="X" n="0702a07"/><lb ed="R060" n="0785a04"/>一慈心。二悲心。三喜心。四捨心。五施心。六好心。七 <lb ed="X" n="0702a08"/><lb ed="R060" n="0785a05"/>益心。八同心。九定心。十慧心。璎珞经云。一欢喜心 <lb ed="X" n="0702a09"/><lb ed="R060" n="0785a06"/>行。二饶益心行。三无嗔恨心行。四无尽心行。五无 <lb ed="X" n="0702a10"/><lb ed="R060" n="0785a07"/>痴乱心行。六善现心行。七无著心行。八尊重心行。 <lb ed="X" n="0702a11"/><lb ed="R060" n="0785a08"/>九善法心行。十真实心行。</p><p xml:id="pX38p0702a1111" cb:place="inline">〇第四天。是欲界兜率 <lb ed="X" n="0702a12"/><lb ed="R060" n="0785a09"/>天。梵语兜率。此云喜足。其殿名曰法光堂。十迴向 <lb ed="X" n="0702a13"/><lb ed="R060" n="0785a10"/>者。十行功满。起大悲心。救度众生。迴转十行之善。 <lb ed="X" n="0702a14"/><lb ed="R060" n="0785a11"/>向于三处。一向真如实际。是所证故。二向无上菩 <lb ed="X" n="0702a15"/><lb ed="R060" n="0785a12"/>提。是所求故。三向一切众生。是所度故。复以能迴 <lb ed="X" n="0702a16"/><lb ed="R060" n="0785a13"/>之心。及所迴善行。向彼万类。圆满万行。等入法界。 <lb ed="X" n="0702a17"/><lb ed="R060" n="0785a14"/>即上品。坚修忍中。十金刚心。一信心。二念心。三迴 <lb ed="X" n="0702a18"/><lb ed="R060" n="0785a15"/>向心。四达心。五直心。六不退心。七大乘心。八无想 <lb ed="X" n="0702a19"/><lb ed="R060" n="0785a16"/>心。九慧心。十不壞心。璎珞经云。一救一切众生。離 <lb ed="X" n="0702a20"/><lb ed="R060" n="0785a17"/>众生相迴向心。二不壞迴向心。三等一切<persName>佛</persName>迴向 <lb ed="X" n="0702a21"/><lb ed="R060" n="0785a18"/>心。四至一切处迴向心。五无尽功德藏迴向心。六 <lb ed="X" n="0702a22"/><lb ed="R060" n="0785b01"/>随顺平等善根迴向心。七随顺等观一切众生迴 <lb ed="X" n="0702a23"/><lb ed="R060" n="0785b02"/>向心。八真如相迴向心。九无缚解脱迴向心。十入 <lb ed="X" n="0702a24"/><lb ed="R060" n="0785b03"/>法界无量迴向心。</p><p xml:id="pX38p0702a2408" cb:place="inline">〇化乐天。是欲界第五天也。十 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0702b" n="0702b"/> <lb ed="X" n="0702b01"/><lb ed="R060" n="0785b04"/>禅定者。亦名十大三昧。诸大菩萨。乃能善入。入此 <lb ed="X" n="0702b02"/><lb ed="R060" n="0785b05"/>三昧。得法界力。无有穷尽。得法王位。无量自在。生 <lb ed="X" n="0702b03"/><lb ed="R060" n="0785b06"/><persName>如来</persName>家。示现种种。廣大神通。一普光三昧。二妙光 <lb ed="X" n="0702b04"/><lb ed="R060" n="0785b07"/>三昧。三次第遍往诸<persName>佛</persName>国土三昧。四淸净深心行 <lb ed="X" n="0702b05"/><lb ed="R060" n="0785b08"/>三昧。五知过去莊严藏三昧。六智光明藏三昧。七 <lb ed="X" n="0702b06"/><lb ed="R060" n="0785b09"/>了知一切世界<persName>佛</persName>莊严三昧。八众生差别身三昧。 <lb ed="X" n="0702b07"/><lb ed="R060" n="0785b10"/>九法界自在三昧。十无碍轮三昧。详见花严十定 <lb ed="X" n="0702b08"/><lb ed="R060" n="0785b11"/>品。然花严在十地後出。</p><p xml:id="pX38p0702b0810" cb:place="inline">〇<name role="" type="person">他化天</name>。是欲界第六天。 <lb ed="X" n="0702b09"/><lb ed="R060" n="0785b12"/>其殿名摩尼宝藏。十地者。谓菩萨证此十地位。犹 <lb ed="X" n="0702b10"/><lb ed="R060" n="0785b13"/>如大地。一切<persName>佛</persName>法。依此发生。璎珞经云。地名持。持 <lb ed="X" n="0702b11"/><lb ed="R060" n="0785b14"/>一切百万阿僧祇功德。亦名生。生一切因果。故名 <lb ed="X" n="0702b12"/><lb ed="R060" n="0785b15"/>地。即上品坚圣忍中十地。一体性平等地。二体性 <lb ed="X" n="0702b13"/><lb ed="R060" n="0785b16"/>善慧地。三体性光明地。四体性尔炎地。五体性慧 <lb ed="X" n="0702b14"/><lb ed="R060" n="0785b17"/>照地。六体性华光地。七体性满足地。八体性<persName>佛</persName>吼 <lb ed="X" n="0702b15"/><lb ed="R060" n="0785b18"/>地。九体性花严地。十体性入<persName>佛</persName>界地。璎珞经云。一 <lb ed="X" n="0702b16"/><lb ed="R060" n="0786a01"/>欢喜地。二離垢地。三明地。亦名发光地。四<g ref="#CB08504">焰</g>地。亦 <lb ed="X" n="0702b17"/><lb ed="R060" n="0786a02"/>名<g ref="#CB08504">焰</g>慧地。五难勝地。六现前地。七远行地。八不动 <lb ed="X" n="0702b18"/><lb ed="R060" n="0786a03"/>地。九妙慧地。亦名善慧地。十法雲地<note place="inline">璎珞经中。<persName>佛</persName>说住。行。向。地 <lb ed="X" n="0702b19"/><lb ed="R060" n="0786a04"/>等觉。妙觉。六入法门甚详</note>。</p><p xml:id="pX38p0702b1911" cb:place="inline">〇一禅。是色界初禅天也。十金刚者。 <lb ed="X" n="0702b20"/><lb ed="R060" n="0786a05"/>按本经品上。及此品下文。即十迴向。然在第四天。 <lb ed="X" n="0702b21"/><lb ed="R060" n="0786a06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0702b2101" n="0702b2101"/><anchor xml:id="beg0702b2101" n="0702b2101"/>已<anchor xml:id="end0702b2101"/>说十迴向。斯乃名同。義别。今依花严。出十金刚 <lb ed="X" n="0702b22"/><lb ed="R060" n="0786a07"/>心。然本经。与花严。同时而说。後结集者。分为二部。 <lb ed="X" n="0702b23"/><lb ed="R060" n="0786a08"/>谓菩萨愿心。坚固不动。犹如金刚。一觉了诸法心。 <lb ed="X" n="0702b24"/><lb ed="R060" n="0786a09"/>二化度众生心。三莊严世界心。四善根迴向心。五 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0702c" n="0702c"/> <lb ed="X" n="0702c01"/><lb ed="R060" n="0786a10"/>奉侍大师心。六实证诸法心。七廣行忍辱心。八长 <lb ed="X" n="0702c02"/><lb ed="R060" n="0786a11"/>时修行心。九自行满足心。十令他愿满心。</p><p xml:id="pX38p0702c0217" cb:place="inline">〇二禅。 <lb ed="X" n="0702c03"/><lb ed="R060" n="0786a12"/>是色界第二禅天也。十忍者。得此忍。则得到于一 <lb ed="X" n="0702c04"/><lb ed="R060" n="0786a13"/>切菩萨。无碍忍地。证一切<persName>佛</persName>法。无碍无尽。此乃等 <lb ed="X" n="0702c05"/><lb ed="R060" n="0786a14"/>觉菩萨後心。断尽微细无明所证也。一音声忍。二 <lb ed="X" n="0702c06"/><lb ed="R060" n="0786a15"/>顺忍。三无生法忍。四如幻忍。五如<g ref="#CB08504">焰</g>忍。六如梦忍。 <lb ed="X" n="0702c07"/><lb ed="R060" n="0786a16"/>七如响忍。八如影忍。九如化忍。十如空忍<note place="inline">详见花严</note>。</p><p xml:id="pX38p0702c0721" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0702c08"/><lb ed="R060" n="0786a17"/>三禅。是色界第三禅天也。十愿者。花严经。列两十 <lb ed="X" n="0702c09"/><lb ed="R060" n="0786a18"/>愿。前十愿。一愿成熟众生。无有疲倦。二愿具行众 <lb ed="X" n="0702c10"/><lb ed="R060" n="0786b01"/>善。净诸世界。三愿承事<persName>如来</persName>。常生尊重。四愿护持 <lb ed="X" n="0702c11"/><lb ed="R060" n="0786b02"/>正法。不惜躯命。五愿以智观察。入诸<persName>佛</persName>土。六愿与 <lb ed="X" n="0702c12"/><lb ed="R060" n="0786b03"/>诸菩萨。同一体性。七愿入<persName>如来</persName>门。了一切法。八愿 <lb ed="X" n="0702c13"/><lb ed="R060" n="0786b04"/>见者生信。无不获益。九愿神力住世。尽未来劫。十 <lb ed="X" n="0702c14"/><lb ed="R060" n="0786b05"/>愿具普贤行。净治一切种智之门。後十愿。一礼敬 <lb ed="X" n="0702c15"/><lb ed="R060" n="0786b06"/>诸<persName>佛</persName>愿。二称赞<persName>如来</persName>愿。三廣修供养愿。四忏悔业 <lb ed="X" n="0702c16"/><lb ed="R060" n="0786b07"/>障愿。五随喜功德愿。六请<persName>佛</persName>转法轮愿。七请<persName>佛</persName>住 <lb ed="X" n="0702c17"/><lb ed="R060" n="0786b08"/>世愿。八常随<persName>佛</persName>学愿。九恒顺众生愿。十普皆迴向 <lb ed="X" n="0702c18"/><lb ed="R060" n="0786b09"/>愿。</p><p xml:id="pX38p0702c1802" cb:place="inline">〇四禅。是色界第四禅天也。<name role="" type="person">摩醯首罗</name>。此云大 <lb ed="X" n="0702c19"/><lb ed="R060" n="0786b10"/>自在。得八自在。欲乐解脱。光明勝一切。居色界顶。 <lb ed="X" n="0702c20"/><lb ed="R060" n="0786b11"/>主领大千世界。是十住菩萨。字威灵帝。<persName>佛</persName>前在四 <lb ed="X" n="0702c21"/><lb ed="R060" n="0786b12"/>禅下。说住行向等诸法门。今最後在四禅。说心地 <lb ed="X" n="0702c22"/><lb ed="R060" n="0786b13"/>法门。此第四禅。是色界最极之顶。此天王宫。过五 <lb ed="X" n="0702c23"/><lb ed="R060" n="0786b14"/>净居上。更无有天上于此者。故三乘教中。立此为 <lb ed="X" n="0702c24"/><lb ed="R060" n="0786b15"/>净土。是报身<persName>佛</persName>所居之处。密部云。过<name role="" type="person">五净居天</name>。有 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0703a" n="0703a"/> <lb ed="X" n="0703a01"/><lb ed="R060" n="0786b16"/>毘卢遮那宫殿。是也。亦表万法总归一心之至极。 <lb ed="X" n="0703a02"/><lb ed="R060" n="0786b17"/>最尊无上。复无有法上于心者。今此本源无为无 <lb ed="X" n="0703a03"/><lb ed="R060" n="0786b18"/>相之法。非下地凡夫心识所测。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。乃能知 <lb ed="X" n="0703a04"/><lb ed="R060" n="0787a01"/>之。</p> <lb ed="X" n="0703a05"/><lb ed="R060" n="0787a02"/><p xml:id="pX38p0703a0501">〇二千百亿释迦说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0703a06"/><lb ed="R060" n="0787a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX38p0703a0601">其馀千百亿释迦。亦复如是。无二无别。如贤劫品中 <lb ed="X" n="0703a07"/><lb ed="R060" n="0787a04"/>说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0703a08"/><lb ed="R060" n="0787a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX38p0703a0801">上千<persName>佛</persName>如是覆述。说舍那心地法门。今千百亿<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0703a09"/><lb ed="R060" n="0787a06"/>亦如是覆述说。故云无二无别也。贤劫品。出大本 <lb ed="X" n="0703a10"/><lb ed="R060" n="0787a07"/>中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0703a1001" n="0703a1001"/><anchor xml:id="beg0703a1001" n="0703a1001"/>已<anchor xml:id="end0703a1001"/>上经文。是结品上之末词。古疏著于品下之 <lb ed="X" n="0703a11"/><lb ed="R060" n="0787a08"/>初。以彰释迦之本迹。令人了如指掌。故今仍其旧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0703a12"/><lb ed="R060" n="0787a09"/> <lb ed="X" n="0703a13"/><lb ed="R060" n="0787a10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><persName>佛</persName>说梵网经菩萨心地品下略疏卷一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0703a14"/><lb ed="R060" n="0787a11"/> <lb ed="X" n="0703a15"/><lb ed="R060" n="0787a12"/><cb:div type="w"><head>音義</head> <lb ed="X" n="0703a16"/><lb ed="R060" n="0787a13"/><cb:div type="note"><entry><form>译</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703a1602" cb:place="inline">音亦。传也。释也。交释两国言音。而传告之也。 <lb ed="X" n="0703a17"/><lb ed="R060" n="0787a14"/>周礼王制掌四方之语。各有象胥通官。东方官名 <lb ed="X" n="0703a18"/><lb ed="R060" n="0787a15"/>曰寄。能寄寓风俗之异于此。南方曰象。谓能仿象 <lb ed="X" n="0703a19"/><lb ed="R060" n="0787a16"/>风俗之异于彼。西方曰狄鞮。谓能别其服饰之异 <lb ed="X" n="0703a20"/><lb ed="R060" n="0787a17"/>也。北方曰译。谓能辩其言语之异。而释通之也。时 <lb ed="X" n="0703a21"/><lb ed="R060" n="0787a18"/>译官兼善西语。故不云狄鞮。而言译也。自汉至宋。 <lb ed="X" n="0703a22"/><lb ed="R060" n="0787b01"/>翻译三藏师。若出家。若在家。共有三百馀人。其往 <lb ed="X" n="0703a23"/><lb ed="R060" n="0787b02"/>来途中亡者。或至彼终者。不可纪也。故唐義净法 <lb ed="X" n="0703a24"/><lb ed="R060" n="0787b03"/>师题取经诗曰。晋宋齐梁唐代间。高僧求法離长 <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0703b" n="0703b"/> <lb ed="X" n="0703b01"/><lb ed="R060" n="0787b04"/>安。去人成百归无十。後者安知前者难。路远碧天 <lb ed="X" n="0703b02"/><lb ed="R060" n="0787b05"/>唯冷结。沙河遮日力疲殚。後贤如未谙斯旨。往往 <lb ed="X" n="0703b03"/><lb ed="R060" n="0787b06"/>将经容易看。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b04"/><lb ed="R060" n="0787b07"/><entry><form>天竺</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b0403" cb:place="inline">新云印度。唐言月。谓彼土圣贤继轨。导凡 <lb ed="X" n="0703b05"/><lb ed="R060" n="0787b08"/>御物。如月照临。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b06"/><lb ed="R060" n="0787b09"/><entry><form>龟兹</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b0603" cb:place="inline">亦云龟兹。又云龟兹。在昆仑之西。葱岭之 <lb ed="X" n="0703b07"/><lb ed="R060" n="0787b10"/>东也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b08"/><lb ed="R060" n="0787b11"/><entry><form>毘卢遮那</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b0805" cb:place="inline">或作吠<g ref="#CB00080">𡀔</g>者那。此云遍照。亦云大日。 <lb ed="X" n="0703b09"/><lb ed="R060" n="0787b12"/><persName>如来</persName>色身法身。普周法界。十方世界悉皆照耀。若 <lb ed="X" n="0703b10"/><lb ed="R060" n="0787b13"/>人称名皈命礼拜。则得法界。一切诸<persName>佛</persName>菩萨贤圣。 <lb ed="X" n="0703b11"/><lb ed="R060" n="0787b14"/>乃至八部加持卫护。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b12"/><lb ed="R060" n="0787b15"/><entry><form>八自在我</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b1205" cb:place="inline">我是自在義。即<persName>如来</persName>常乐我净四德 <lb ed="X" n="0703b13"/><lb ed="R060" n="0787b16"/>之我。由<persName>如来</persName>具大神力智慧。随機示现自在。具此 <lb ed="X" n="0703b14"/><lb ed="R060" n="0787b17"/>八義。故称我德。一能示一身以为多身。二示一尘 <lb ed="X" n="0703b15"/><lb ed="R060" n="0787b18"/>身满大千界。三大身轻擧远到。四现无量类常居 <lb ed="X" n="0703b16"/><lb ed="R060" n="0788a01"/>一土。五诸根互用。六得一切法而无法想。七说一 <lb ed="X" n="0703b17"/><lb ed="R060" n="0788a02"/>偈義经无量劫。八身遍诸处犹如虚空。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b18"/><lb ed="R060" n="0788a03"/><entry><form>阿僧祇</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b1804" cb:place="inline">此云无央数。乃天人中能知算数者。极 <lb ed="X" n="0703b19"/><lb ed="R060" n="0788a04"/>数不能知。是名一阿僧祇。此是花严经十大数之 <lb ed="X" n="0703b20"/><lb ed="R060" n="0788a05"/>首也。十大数者。一阿僧祇二无量。三无边。四无等。 <lb ed="X" n="0703b21"/><lb ed="R060" n="0788a06"/>五不可数。六不可称。七不可思。八不可量。九不可 <lb ed="X" n="0703b22"/><lb ed="R060" n="0788a07"/>说。十不可说不可说。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b23"/><lb ed="R060" n="0788a08"/><entry><form>尸弃</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b2303" cb:place="inline">华言宝髻。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703b24"/><lb ed="R060" n="0788a09"/><entry><form>燃灯</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703b2403" cb:place="inline">亦云锭光。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X38.0695.0703c" n="0703c"/> <lb ed="X" n="0703c01"/><lb ed="R060" n="0788a10"/><entry><form>毘婆尸</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703c0104" cb:place="inline">华言勝观。亦言遍见。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703c02"/><lb ed="R060" n="0788a11"/><entry><form>修相好因</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703c0205" cb:place="inline">相谓三十二相。好谓八十种好。修百 <lb ed="X" n="0703c03"/><lb ed="R060" n="0788a12"/>福成一相。福義多途。难可定判。有云如大千界有 <lb ed="X" n="0703c04"/><lb ed="R060" n="0788a13"/>盲人。悉治瘥。为一福。或云修行六度成百福德。用 <lb ed="X" n="0703c05"/><lb ed="R060" n="0788a14"/>百福德成一相。以为三十二相之业因。又云用三 <lb ed="X" n="0703c06"/><lb ed="R060" n="0788a15"/>千二百福。修成三十二大人相也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703c07"/><lb ed="R060" n="0788a16"/><entry><form><name role="" type="person">五净居天</name></form><cb:def><p xml:id="pX38p0703c0705" cb:place="inline">一无烦。二无热。三善见。四善现。五色 <lb ed="X" n="0703c08"/><lb ed="R060" n="0788a17"/>究竟。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703c09"/><lb ed="R060" n="0788a18"/><entry><form>禅</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703c0902" cb:place="inline">梵语禅那。此云静虑。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0703c10"/><lb ed="R060" n="0788b01"/><entry><form>百法明门</form><cb:def><p xml:id="pX38p0703c1005" cb:place="inline">百法束为五门。谓色法十有一。心法 <lb ed="X" n="0703c11"/><lb ed="R060" n="0788b02"/>八。心所有法五十有一。不相应行法二十有四。无 <lb ed="X" n="0703c12"/><lb ed="R060" n="0788b03"/>为法六。共成一百也。详如大乘百法明门论。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0695a0501" to="#end0695a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0695a2301" to="#end0695a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0695b0901" to="#end0695b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c1301" to="#end0697c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0697c2401" to="#end0697c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698a1001" to="#end0698a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0698c0601" to="#end0698c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698c1701" to="#end0698c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698c1901" to="#end0698c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0698c2201" to="#end0698c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699a0101" to="#end0699a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699a0601" to="#end0699a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699a1401" to="#end0699a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app> <app from="#beg0699b0401" to="#end0699b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699b0501" to="#end0699b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699b1301" to="#end0699b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0699c0801" to="#end0699c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0700a0401" to="#end0700a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0700a0601" to="#end0700a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0700c1301" to="#end0700c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0701a1401" to="#end0701a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0701a2301" to="#end0701a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0702a0501" to="#end0702a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0702b2101" to="#end0702b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0703a1001" to="#end0703a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0698001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0698001">欲疑命</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0695a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0695a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0695b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0695b0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0697c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0697c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698a1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0698c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0698c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0698c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699a1401">已【CB】，己【卍续】</note> <note n="0699b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0699c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0699c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0700a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0700a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700a0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0700c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0700c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0701a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0701a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0701a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0702a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702a0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0702b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0702b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0703a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0703a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>